Onzichtbaar maar onmisbaar: ventilatie in de stal

‘Een koe gebruikt een groot deel van haar rantsoen om haar temperatuur op peil te houden’

‘Een betere voerefficiëntie begint bij een goed stalklimaat’, benadrukt hij.  ‘Een koe gebruikt een groot deel van haar rantsoen om haar temperatuur op peil te houden. Zowel in koude als in warme perioden verliest de koe energie die ze niet in kan zetten voor melkproductie.’ Bij een temperatuur van 0 tot 15 graden Celsius functioneert een koe optimaal, zegt Nico Vreeburg, dierenarts.  ‘Iets onder nul of net daarboven kunnen koeien ook goed aan, maar bij 22 graden Celsius kunnen ze al last krijgen van hittestress.’

Nico Vreeburg benadrukt dat de gevolgen van hittestress voor melkkoeien ingrijpend zijn. ‘Dit uit zich bijvoorbeeld in een verminderde voeropname en een slechtere vruchtbaarheid. Bij aanhoudende hittestress neemt de kans op pensverzuring ook toe’, zegt hij. ‘De koe heeft ruwvoer nodig om zichzelf door de hittestressperiode te helpen, maar omdat ze dan minder actief is, neemt ze minder ruwvoer op. Ook voldoende schoon en fris water is belangrijk: op warme dagen heeft een koe wel 200 liter water nodig.’

Het is belangrijk te beseffen dat dit niet alleen gaat over de luchtcirculatie in de stal, maar zeker ook de luchtcirculatie per koe. Hierbij kijk je naar hoeveel lucht je door de stal verplaatst op basis van het aantal koeien in die stal. Het is belangrijk om te onthouden dat koeien dieren zijn die frisse lucht nodig hebben en dat hun behoefte daaraan erg hoog is. Een koe is biologisch zeer inefficiënt wat betreft longvolume per kg lichaamsgewicht. Doordat de pens in de loop der eeuwen steeds groter is geworden, is het longvolume afgenomen, waardoor de koe meer onder druk is komen te staan om haar lichaam van zuurstof te voorzien.

 

Na-effect hittestress

Een verminderde voer- en wateropname benadeelt de melkproductie en de diergezondheid, benadrukt Vreeburg. Op de lange termijn kan pensverzuring leiden tot chronische klauwbevangenheid en kreupelheid. Ook de kans op slepende melkziekte en uierontsteking neemt toe. ‘Een verminderde voeropname leidt in combinatie met een hogere lichaamstemperatuur ook tot vruchtbaarheidsproblemen. Koeien zijn minder actief en laten tochtigheid minder snel zien’, laat Vreeburg weten. Volgens Marco van Boheemen, productmanager rundvee bij Agrifirm, is verminderde vruchtbaarheid een van de na-effecten van hittestress. ‘Heeft een koe op dag één last van hittestress, dan is dat effect na zestig tot negentig dagen in lactatie nog merkbaar.’

 

Jongvee vraagt om ander stalklimaat dan oudere koeien

Een goed stalklimaat realiseren voor het jongvee is een vak apart. ‘Veel ondernemers bouwen een nieuwe stal voor de melkkoeien en richten de oude in voor het jongvee’, zegt Nico Vreeburg, maar zo simpel is het helaas niet. ‘In de oudere gebouwen en stallen waarin kalveren nu vaak gehuisvest zijn, blijft vaak de vervuilde stallucht rond het kalf hangen. Dit verhoogt de kans op luchtweginfecties’. Met alle gevolgen van dien: ‘Longweefsel herstelt maar langzaam. Een luchtweginfectie beperkt de groei en ontwikkeling van een kalf meer dan een darminfectie en heeft daarom meer effect op het productiebereik van de vaarzen.’

’Kalveren tot zes maanden oud mogen melkveehouders gerust als biggen beschouwen, aldus Vreeburg. ‘Praktisch gezien gebruiken ze maar één maag en ze hebben nog niet voldoende energie om zichzelf warm te houden.’ ‘Een kalf moet de mogelijkheid hebben zichzelf “in te nestelen” in het stro, dat is de eerste voorwaarde bij een goede jongveeopfok’, begint Vreeburg zijn aanbevelingen voor jongveeopfok.

‘Dan het stalklimaat, de luchtkwaliteit in de stallen: ventileer als ware het een varkensstal, maar bedenk dat een kalf tot vijf keer meer frisse lucht nodig heeft dan een varken van hetzelfde gewicht’, vervolgt hij.

Een goed stalklimaat is geen luxe, maar een randvoorwaarde. Wie hier structureel aandacht aan besteedt, investeert direct in het welzijn van zijn dieren én in de toekomst van het bedrijf. Ventilatie blijft één van de lastigste factoren binnen een stal, er is geen kant-en-klaar concept die in iedere stal werkt, maar vraagt om veel aandacht en een specifiek doordacht plan.

 

(Diane Versteef, Rundveeloket)